Szponiaste -

Szponiaste

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Szponiaste

kania czarna
Systematyka
Domena eukarioty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
NadrzÄ…d neognatyczne
RzÄ…d szponiaste
Nazwa systematyczna
Falconiformes
Systematyka w Wikispecies
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Szponiaste (sokołowe, drapieżne, dzienne ptaki drapieżne) (Falconiformes) - rząd ptaków z podgromady ptaków nowoczesnych Neornithes. Obejmuje gatunki drapieżne prowadzące dzienny tryb życia, zamieszkujące cały świat. Wiele gatunków jest kosmopolitycznych. Szponiaste nie są spokrewnione z sowami, lecz tworzą wyraźnie odrębną grupę drapieżników i najbliżej spokrewnione są z blaszkodziobymi i grzebiącymi. Na świecie żyje ok. 290 gatunków ptaków szponiastych, z czego większość (ok. 220) występuje w tropikach. W Europie obserwuje się 38 gatunków lęgowych.

Spis treści

[edytuj] Cechy charakterystyczne

Ptaki te charakteryzujÄ… siÄ™:

  • ostrymi, zakrzywionymi szponami
  • silnym, haczykowato zagiÄ™tym dziobem opatrzonym w tzw. woskówkÄ™
  • zróżnicowanÄ… wielkoÅ›ciÄ… (dÅ‚ugość ciaÅ‚a od 15 do 130 cm)
  • dymorfizmem pÅ‚ciowym (samica zazwyczaj wiÄ™ksza od samca)
  • przeważnie szarÄ…, brÄ…zowÄ… lub czarnÄ… kolorystyka upierzenia
  • pisklÄ™ta sÄ… gniazdownikami niewÅ‚aÅ›ciwymi, tzn. lÄ™gnÄ… siÄ™ pokryte puchem i z zazwyczaj otwartymi oczami (a nie nagie i Å›lepe), ale dÅ‚ugo przebywajÄ… w gnieździe pod opiekÄ… rodziców
  • jaja w jednym lÄ™gu znoszone w dość dużych odstÄ™pach czasu, wysiaduje zazwyczaj samica, samiec dostarcza zaÅ› jej pokarm. CzÄ™sto zdarza siÄ™, że pierwsze pisklÄ™, które siÄ™ wylÄ™gnie, jest częściej karmione, przez co staje siÄ™ silniejsze i wyrzuca z gniazda pozostaÅ‚e mÅ‚ode. Ponieważ rodzice nie sÄ… w stanie karmić wszystkich, jest to zabezpieczenie przed drapieżnikami: w przypadku utraty pierwszego jaja/pisklÄ™cia pozostajÄ… jeszcze inne.

[edytuj] Liczebność i ochrona

Ptaki drapieżne, zwłaszcza orły, od wieków kojarzono z siłą, władzą, szlachetnością; ich wizerunki pojawiły się w godłach państw, herbach miast czy rodów szlacheckich. Wielowiekowa tradycja sokolnictwa (polowania z ptakami) sprzyjała ich ochronie. Dopiero od XVIII-XIX wieku, wraz z rozpowszechnieniem broni palnej i związaną z tym zwiększoną skutecznością polowań, zaczęto tępić ptaki drapieżne, traktując je jako szkodniki i konkurentów w rewirach łowieckich (potocznie nazywano je ogólnie "jastrzębiami"). Za ich zabicie wypłacano nawet specjalne premie. Tępienie na różne sposoby (odstrzeliwanie, trucie, chwytanie w sidła) zaskutkowało drastycznym zmniejszeniem liczebności populacji w całej Europie. Jeszcze do lat 70. XX wieku zabijano wiele ptaków drapieżnych, a na niektóre z nich wolno było polować.

Drugą przyczyną zmniejszenia się liczebności ptaków drapieżnych było stosowanie na dużą skalę toksycznych środków ochrony roślin i innych chemikaliów w drugiej połowie XX wieku.

Obecnie wszystkie ptaki drapieżne są objęte ścisłą ochroną gatunkową. Wiadomo już, że ich znaczenie w ekosystemie jest bardzo istotne, gdyż eliminując osobniki chore, słabe, zdegenerowane i zarażone chorobami zakaźnymi przyczyniają się do naturalnej selekcji, zatem mają wpływ na ewolucję. Pełnią również rolę sanitarną, gdyż często odżywiają się padliną. Okazało się, że w łowiskach, w których wytępiono wszystkie drapieżniki, szerzą się wśród zwierząt łownych choroby epidemiczne, wcześniej w ogóle nie występujące. Już sama obecność drapieżników zmusza inne zwierzęta do zachowania sprawności fizycznej i psychicznej.

[edytuj] Systematyka

Do rzędu należą następujące rodziny:[1]

Dawniej (Wetmore, 1960) do rzędu szponiastych zaliczano też rodzinę kondorowatych (Cathartidae) oraz dwie rodziny wymarłe: Neocathartidae † i Teratornithide †, połączone w podrząd: sępniki (Cathartes). Według genetyków kondorowate nie są jednak wystarczająco spokrewnione z pozostałymi rodzinami tego rzędu. Obecnie albo wydziela się je w osobny rząd kondorowe (Cathartiformes), albo zalicza do rzędu brodzących (Sibley).

Rodzina jastrzębiowatych (Accipitridae) bywa dzielona na podrodziny:

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Bibliografia

    1. ↑ Mielczarek P., Cichocki W., 1999, Polskie nazewnictwo ptaków świata, Notatki Ornitologiczne tom 40 - zeszyt specjalny

USA: Demokratyczny senator ciężko chory
Amerykański senator Edward Kennedy, jeden z czołowych członków Partii Demokratycznej, został przewieziony do szpitala w Cape Cod w stanie Massachusetts z objawami udaru - podała telewizja CNN.
Ludowcy chcą więcej stanowisk w rządzie
Piechociński za Grabarczyka i więcej foteli wiceministrów - to, jak dowiedział się "Newsweek", pomysł PSL na letnią rekonstrukcję gabinetu Donalda Tuska.
W tym roku zabrali im już 881 milionów euro
W ciągu czterech pierwszych miesięcy tego roku skonfiskowano majątek włoskich mafii o wartości 881 milionów euro - poinformowała Gwardia Finansowa w ogłoszonym raporcie.
Powstaje polsko-niemiecki podręcznik do historii
Polska i Niemcy opracują wspólny podręcznik do historii. W Centrum Historycznym PAN w Berlinie oficjalnie zainaugurowano prace nad podręcznikiem.
Pozdrowienia Chaveza dla Juana Carlosa
Prezydent Wenezueli Hugo Chavez po "bardzo konstruktywnym", jak je określił, piątkowym spotkaniu w Limie z Jose Luisem Zapatero, poprosił hiszpańskiego premiera o przekazanie pozdrowień królowi Juanowi Carlosowi.
Linki: Strona g³ówna
Lek na potencje Viagra skuteczny! Strona główna serwisu, Odzyskwiawanie danycj Odzyskiwanie danych, projekty domów Projekty domów projekty domów Wizytówki, Przeprowadzki 4ps4m Windykacja bielizna, Najlepsze przeprowadzki Przeprowadzki Katowice, i wózki widłowe wózki widłowe
Odzież turystyczna Nieruchomości Warszawa przenośniki ślimakowe tekstylia kuchenne kosmetyki