Służba Bezpieczeństwa PRL -

Służba Bezpieczeństwa PRL

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy Służby Bezpieczeństwa. Zobacz też: inne znaczenia skrótowca SB.

Służba Bezpieczeństwa MSW (SB) - aparat przekształconego UBP, podległy strukturom Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, działający w PRL w latach 1956–1990, powołany m.in. do utrwalania władzy komunistycznej oraz zapewniania porządku publicznego wewnątrz kraju. W końcowej fazie swojego istnienia, w sierpniu 1989 SB zatrudniała 24 300 funkcjonariuszy, którzy kontrolowali 90 000 tajnych współpracowników. [1]

Spis treści

[edytuj] PoczÄ…tki nowego resortu

W wyniku jednej z największych afer w tajnych służbach PRL, sprawy Józefa Światły, który uciekając na zachód ujawnił przestępcze metody działalności stalinowskiej bezpieki, władze komunistyczne zmuszone zostały do likwidacji Komitetu do spraw Bezpieczeństwa Publicznego (KdsBP) jako niezależnej administracji i przyłączenie go do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (MSW). W 1956 władze PRL zorganizowały nową strukturę zajmującą się bezpieczeństwem polityczno-publicznym w kraju.

Powołana ustawą Sejmu w listopadzie 1956, Służba Bezpieczeństwa (występująca pod skrótem SB), podlegała pod strukturę Ministerstwa Spraw Wewnętrznych (MSW), utworzonego w 1954.

[edytuj] Zmiany personalne

Tak jak podczas reorganizacji Ministerstwa BezpieczeÅ„stwa Publicznego czy Komitetu do spraw BezpieczeÅ„stwa Publicznego nastÄ™powaÅ‚o zwężenie kadry personalnej - i tym razem ponownie aż o 40 % zmniejszono liczbÄ™ funkcjonariuszy, do dziewiÄ™ciu tysiÄ™cy, usuniÄ™to z sieci 60 % tajnych informatorów, zlikwidowano ostatecznie Referaty Ochrony w fabrykach, zamkniÄ™to ponad poÅ‚owÄ™ rozpracowaÅ„ operacyjnych.

Dzięki negocjacjom ze Związkiem Radzieckim, znacznie zredukowano w kraju ilość personelu KGB i GRU.

Dokonano też kolejnych zmian personalnych, usuwając większość wysokich rangą funkcjonariuszy, którzy do tej pory stanowili 90 procent kierownictwa w MBP, KdsBP, jak i w GZI WP . To pozwoliło otworzyć drogę awansu młodej kadrze. W latach 1956-1958 nastąpiło poważne odchudzenie organizacyjne aparatu represji PRL.

[edytuj] Zadania

Zadania Służby Bezpieczeństwa praktycznie nie różniły się niczym od jej poprzedników (MBP lub KdsBP), polegały one przede wszystkim na ochronie systemu komunistycznego wewnątrz kraju (i nie tylko) poprzez kontrolowanie i przenikanie do wszystkich struktur życia społecznego w Polsce, a następnie za granicą (SB dokonała m.in. głębokiej penetracji Polonii amerykańskiej, kanadyjskiej oraz brytyjskiej).

Służba Bezpieczeństwa brała udział w zwalczaniu opozycji, w represjach wobec uczestników demonstracji i strajków. Odegrała główną rolę obok Milicji Obywatelskiej, ZOMO, ORMO oraz wojska w tłumieniu demonstracji w czasie wydarzeń wydarzeń marca 1968, grudnia 1970 na Wybrzeżu, oraz w Radomiu i Ursusie w czasie wypadków czerwcowych 1976.

Służba Bezpieczeństwa poświęciła bardzo dużo środków operacyjnych na inwigilowanie duchowieństwa, niezależnych środowisk intelektualnych, oraz mniejszości narodowych w kraju.

[edytuj] Stan wojenny

Po wybuchu nowej fali strajków w Polsce na początku lat 80. i wreszcie wprowadzeniu stanu wojennego przez władze komunistyczne w grudniu 1981, Służba Bezpieczeństwa przystąpiła do likwidacji wcześniej spenetrowanych za pomocą agentury SB środowisk kierowniczych Solidarności.

W nocy z 12 grudnia na 13 grudnia 1981 wiele osób zostało aresztowanych przez SB, przewiezionych do więzień, lub do tzw. ośrodków odosobnienia (zakładów internowania). SB inwigilowała obozy dla internowanych, umieszczając w tych ośrodkach swoich tajnych współpracowników.

Służba Bezpieczeństwa brała udział obok wojska, MO, ZOMO, ORMO w pacyfikacji kopalni Wujek, w czasie której zginęło 9 górników, i w innych działaniach tego typu, w tym w hucie im. Lenina w Krakowie, stoczniach Gdańskiej i Szczecińskiej, Hucie Warszawa, ZM Ursus, WSK "Świdnik", kopalniach "Manifest Lipcowy", "Borynia" i "Staszic". Podczas stanu wojennego za pomocą aparatu represji, m.in. 'Służby Bezpieczeństwa, internowanych zostało ok. 10 tys. osób.

[edytuj] Szefowie Służby Bezpieczeństwa w randze wiceministrów MSW

[edytuj] Struktura Służby Bezpieczeństwa

W ostatnich miesiącach funkcjonowania SB przeprowadzono reformę strukturalną, nazywając przy tym niektóre piony bardziej "wprost", np. pion I Wywiadem, II Kontrwywiadem, III Ochroną Konstytucyjnego Porządku Państwa. Część komórek połączono - np. piony V i VI zostały pionem Ochrony Gospodarki, pion IV i Studiów zostały pionem Studiów i Analiz, "W" - włączono do kontrwywiadu. Zmiany te, choć nietrwałe, warte są osobnej analizy.

[edytuj] Upadek PRL i ostatnie lata działalności SB

W ostatniej dekadzie istnienia PRL działalność Służby Bezpieczeństwa polegała na penetrowaniu opozycji, m.in. Solidarności, na niespotykaną do tej pory skalę. Rozpoczęto tzw. grę operacyjną z Solidarnością, prowadzoną przez długie lata.

Wybuchały skandale, w których głównymi bohaterami byli wyżsi funkcjonariusze Służby Bezpieczeństwa (i nie tylko), takie jak Afera "Zalew", i Afera "Żelazo", przyczynienie się do śmierci Grzegorza Przemyka w 1983, zamordowanie księdza Jerzego Popiełuszki w 1984.

Jedną z najsłabiej zinfiltrowanych przez SB organizacji opozycyjnych i jednocześnie strukturą, przeciwko której SB prowadziła najbardziej aktywne działania po stanie wojennym, była Solidarność Walcząca. SW najprawdopodobniej jako jedyna organizacja niezależna lat osiemdziesiątych dysponowała zorganizowaną strukturą kontrwywiadu, dzięki której kierownictwo organizacji oparło się infiltracji agenturom SB. Działania wywiadowcze i kontrwywiadowcze przeciwko SB były prowadzone głównie w oparciu o wywiad elektroniczny (stały nasłuch radiowy służb operacyjnych SB) oraz w mniejszym stopniu dzięki pozyskiwaniu informacji od pracowników SB. Fundamentem rozpoznania radiowego SW było złamanie szyfrów "fosy" - specjalnego języka kodowego, jaki używali w czasie prowadzenia korespondencji radiowej pracownicy wydziału obserwacyjnego "B".

Represje na społeczeństwie, jakich dopuścili się funkcjonariusze SB wyższego i niższego szczebla w latach 1956-1990, zostały dokładnie udokumentowane w kartotekach Służby Bezpieczeństwa. W latach 1989-1991, na polecenie ówczesnego szefa MSW gen. Czesława Kiszczaka za wiedzą szefa SB gen. Henryka Dankowskiego, rozpoczęto niszczenie akt osobowych, kart, zbiorów operacyjnych itp.

Od sierpnia 1989 do czerwca 1992 zniszczono ok. 646 000 materiałów ogólnoinformacyjnych z inwentarza MSW. Spalona miała być kartoteka czynnych i wyeliminowanych osobowych źródeł informacji SB MSW; udało się uratować ok. 50% jej dawnych zasobów.

Po rozwiązaniu Służby Bezpieczeństwa w maju 1990 i utworzeniu Urzędu Ochrony Państwa, niszczenie materiałów poprzednika (SB) nadal trwało, w niektórych przypadkach aż do 1993.

Również dopiero w lutym 1990 zakończone oficjalnie (na podstawie pisma zastępcy Dyrektora Departamentu Studiów i Analiz MSW płk. Adama Malika) zostały działania w ramach Sprawy Operacyjnego Rozpracowania "Ośmiornica", skierowane przeciwko Solidarności Walczącej. Rozpracowanie operacyjne partii politycznych kontynuowane było przez funkcjonariuszy SB w ramach ich zadań realizowanych już jako funkcjonariuszy UOP w latach 90. (tzw. inwigilacja prawicy).

Powołana przez sejm kontraktowy w 1989 Sejmowa Komisja Nadzwyczajna do Zbadania Działalności MSW ustaliła związek funkcjonariuszy MSW z 88 wypadkami śmierci działaczy opozycji w stanie wojennym.

[edytuj] Archiwa SB

Dokumentacja Służby Bezpieczeństwa była grupowana w archiwach wg następujących kryteriów:

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Bibliografia

Przypisy

  1. ↑ Paweł Piotrowski – Przemiany w MSW w latach 1989–1990 w: Biuletyn IPN 2004 nr 4
p â€¢ d â€¢ e
Polskie służby specjalne

Obecne

Cywilne: Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego • Agencja Wywiadu • Centralne Biuro Antykorupcyjne
Wojskowe: Służba Kontrwywiadu Wojskowego • Służba Wywiadu Wojskowego

Historyczne
Cywilne: Biuro Wywiadowcze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych • Wydział Informacyjny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych • Inspektorat Defensywy Politycznej Policji Państwowej • Policja Polityczna • Departament I Ministerstwa Spraw Wewnętrznych • Departament II Ministerstwa Spraw Wewnętrznych • Komitet do spraw Bezpieczeństwa Publicznego • Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego • Ministerstwo Spraw Wewnętrznych • Resort Bezpieczeństwa Publicznego • Służba Bezpieczeństwa PRL • Urząd Ochrony Państwa
Wojskowe: Oddział II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego • Biuro Szyfrów • Agenturalny Wywiad Operacyjny • Główny Zarząd Informacji WP/MON|KdsBP • Oddział II Sztabu Generalnego Ludowego Wojska Polskiego • Wojskowa Służba Wewnętrzna • Wojskowe Służby Informacyjne

 

Aresztowano Litwina za przemyt papierosów
Na trzy miesiące trafił do aresztu Litwin Vytautas Ż., który w ubiegłym tygodniu wwiózł nielegalnie do Polski papierosy o wartości 2 mln zł - poinformowano w Prokuraturze Okręgowej w Suwałkach.
Zatrzymania po piÄ…tkowym napadzie na bank
Śląscy policjanci zatrzymali pięciu młodych mężczyzn, związanych z piątkowym napadem na filię bankową w Sosnowcu.
Pechowa niedziela papieża
O "pechowej" niedzieli Benedykta XVI pisze poniedziałkowa "La Repubblica".
Irena Sendlerowa nie żyje
W wieku 98 lat, dziś o godzinie 8.40 zmarła w szpitalu przy ul. Płockiej w Warszawie Irena Sendlerowa - poinformowała stacja TVN24.
Żołnierze powinni wyjść z aresztu już w piątek
Trzej żołnierze którym w piątek uchylono areszt powinni już w piątek opuścić areszty na podstawie dokumentów wysłanych z sądu faksem - powiedział płk Sławomir Puczyłowski, prezes Wojskowego Sądu Okręgowego w Warszawie.
Linki: Strona g³ówna
Lek na potencje Viagra skuteczny! Strona główna serwisu, Odzyskwiawanie danycj Odzyskiwanie danych, projekty domów Projekty domów projekty domów Wizytówki, Przeprowadzki 4ps4m Windykacja bielizna, Najlepsze przeprowadzki Przeprowadzki Katowice, i wózki widłowe wózki widłowe
limousine in chicago Oferty pracy za granicÄ… wynajem warszawa darmowy wpis Opisiki