Polanie -

Polanie

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy plemienia słowiańskiego. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Polanie, (Polanie Zachodni), plemię słowiańskie, zamieszkujące Wielkopolskę, które doprowadziło do powstania pierwszego państwa na ziemiach dzisiejszej Polski. Z plemienia Polan wywodziła się dynastia Piastów.

Nazwa Polan pochodzi najprawdopodobniej od rolniczego charakteru ich gospodarki (pole) [1].

próba lokalizacji plemion zachodniosłowiańskich występujących na ziemiach polskich z Geografa Bawarskiego (r.845)Liczbami opisano plemiona: Grupa I — plemiona graniczące z państwem wschodniofrankijskim: 1 — Nortabtrezi; 2 — Vuilci; 3 — Linaa; 4 — Bethenici; 5 — Smeldingon; 6 — Morizani; 7 — Hehfeldi; 8 — Surbi; 9 — Talaminzi; 10 — Beheimare; 11 — Marharii; 12 — Vulgari; 13 — Merehani. Grupa II — plemona znajdujące się na szlaku handlowym Bardowik-ujście Odry: 14 — Osterabtrezi. Grupa III — plemona znajdujące się na szlaku handlowym Magdeburg-Rebus-Poznań-Kijów: 15 — Мiохi; 16 — Phesnuzi; 17 — Thadesi; 18 — Glopeani; 19 — Zuireani; 20 — Busani; 21— Sittici; 22 — Stadici; 23 — Sebbirozi; 24 — Unlizi; 25 — Neriuani. Grupa IV — plemona znajdujące się na szlaku handlowym ujście Dunaju-Dniestr-Wisła-Morze Bałtyckie: 26 — Attorizi; 27 — Eptaradici; 28 — Vuillerozi; 29 — Zabrozi; 30 — Zuetalici; 31 — Aturezani; 32 — Chozirozi; 33 — Lendizi; 34 — Thafnezi; 35 — Zeriuani; 36 — Prissani; 37 — Velunzani; 38 — Bruzi; 39 — Vuizumbeire. Grupa V — plemona znajdujące się na szlaku handlowym Sakrel-Kijów-Bizancjum: 40 — Caziri; 41— Ruzzi; 42 — Forsderen Liudi; 43 — Fresiti; 44 — Serauici; 45 — Licolane; 46 — Ungare. Grupa VI — plemona znajdujące się na szlaku handlowym Kraków-Budzieszyn-Erfurt-Praga-Kraków: 47 — Vuislane; 48 — Sleenzane; 49 — Lunsizi; 50 — Dadosesani; 51 — Мilzane; 52 — Besunzane; 53 — Verizane; 54 — Fraganeo; 55 — Lupiglaa; 56 — Opoloni; 57 — Gоlеnsizi
próba lokalizacji plemion zachodniosłowiańskich występujących na ziemiach polskich z Geografa Bawarskiego (r.845)
Liczbami opisano plemiona: Grupa I — plemiona graniczące z państwem wschodniofrankijskim: 1 — Nortabtrezi; 2 — Vuilci; 3 — Linaa; 4 — Bethenici; 5 — Smeldingon; 6 — Morizani; 7 — Hehfeldi; 8 — Surbi; 9 — Talaminzi; 10 — Beheimare; 11 — Marharii; 12 — Vulgari; 13 — Merehani.
Grupa II — plemona znajdujące się na szlaku handlowym Bardowik-ujście Odry: 14 — Osterabtrezi.
Grupa III — plemona znajdujące się na szlaku handlowym Magdeburg-Rebus-Poznań-Kijów: 15 — Мiохi; 16 — Phesnuzi; 17 — Thadesi; 18 — Glopeani; 19 — Zuireani; 20 — Busani; 21— Sittici; 22 — Stadici; 23 — Sebbirozi; 24 — Unlizi; 25 — Neriuani.
Grupa IV — plemona znajdujące się na szlaku handlowym ujście Dunaju-Dniestr-Wisła-Morze Bałtyckie: 26 — Attorizi; 27 — Eptaradici; 28 — Vuillerozi; 29 — Zabrozi; 30 — Zuetalici; 31 — Aturezani; 32 — Chozirozi; 33 — Lendizi; 34 — Thafnezi; 35 — Zeriuani; 36 — Prissani; 37 — Velunzani; 38 — Bruzi; 39 — Vuizumbeire.
Grupa V — plemona znajdujące się na szlaku handlowym Sakrel-Kijów-Bizancjum: 40 — Caziri; 41— Ruzzi; 42 — Forsderen Liudi; 43 — Fresiti; 44 — Serauici; 45 — Licolane; 46 — Ungare.
Grupa VI — plemona znajdujące się na szlaku handlowym Kraków-Budzieszyn-Erfurt-Praga-Kraków: 47 — Vuislane; 48 — Sleenzane; 49 — Lunsizi; 50 — Dadosesani; 51 — Мilzane; 52 — Besunzane; 53 — Verizane; 54 — Fraganeo; 55 — Lupiglaa; 56 — Opoloni; 57 — Gоlеnsizi

Nazwa Polan pojawia się późno w źródłach pisanych. Tzw. Geograf Bawarski, główne źródło naszej wiedzy o geografii plemiennej ziem dzisiejszej Polski w IX wieku nie zna tego plemienia. Stąd też powstała hipoteza, nawiązująca do wymowy kroniki Anonima zwanego Gallem, głosząca, że Polanie byli początkowo podporządkowani plemieniu Goplan (Glopeani u Geografa Bawarskiego), a śladem przejęcia przez nich władzy jest legenda o Popielu i Piaście. Stolicą Goplan i ich rządzącej dynastii "Popielidów" była zapewne Kruszwica, na co wskazuje nie tylko legenda dynastyczna, ale także wyniki badań archeologicznych (wczesny gród plemienny w Mietlicy).

Trwa dyskusja naukowców na temat pierwotnej stolicy Polan. Wyniki ostatnich datowań dendrochronologicznych pokazują, że w Wielkopolsce na początku X wieku mamy do czynienia z horyzontem chronologicznym niszczenia plemiennych grodów obronnych powstałych w czasach przedpiastowskich. Nowe grody, które możemy wiązać właśnie z Polanami, powstają nie wcześniej niż ok. 930 - 940 r. n.e. (Grzybowo, Moraczewo, Ostrów Lednicki, Gniezno, Giecz) podczas gdy inne wznoszono ponownie (Poznań). Niektórzy uczeni uważają, że Polanie wywodzili się z rejonu Giecza (prof. Zofia Kurnatowska), inni natomiast wskazują na Kalisz (prof. Andrzej Buko) Argumentem wspierającym koncepcję "kaliską" jest to, że w rejonie kaliskim starsze grody plemienne nie były niszczone i palone, choć może to zjawisko być interpretowane także jako świadectwo pokojowej asymilacji tych grodów przez Polan. Poza tym niezniszczony pozostał również Giecz i otaczające go osady[2].

Jedna z koncepcji głosi, że po przejęciu władzy w Wielkopolsce centralnym grodem Polan stało się Gniezno, co wynikało z domniemanej kultowej roli znajdującej się tam świątyni pogańskiej, przejęcie kontroli nad którą dawało Piastom legitymizację władzy[3]. Istnieją argumenty świadczące o tym, że pierwsze państwo Polan zwane było - państwem gnieźnieńskim. W dokumencie Dagome iudex wydanym pod koniec rządów Mieszka I użyta jest taka właśnie nazwa (Civitas Schinesghe). Również niektóre monety Bolesława Chrobrego noszą napis "Gnezdun civitas". Kluczową rolę Gniezna (przede wszystkim religijną) w państwie pierwszych Piastów potwierdza także fakt złożenia tam szczątków św. Wojciecha oraz to, że Gniezno staje się centrum administracji kościelnej po przyjęciu chrześcijaństwa.

Teoria ta jest krytykowana przez innych badaczy, którzy sugerują, że Dagome Iudex - jako przepisywany przez osobę nie zorientowaną w problematyce ziem dzisiejszej Polski, jest dokumentem mało wiarygodnym, a pierwszym centrum administracji kościelnej po przyjęciu chrześcijaństwa, związanym z biskupami Jordanem i Ungerem, był najprawdopodobnie Poznań. Obecnie obie koncepcje mają swoich zwolenników w świecie naukowym: w środowisku warszawskim (prof. Andrzej Buko, prof. Przemysław Urbańczyk, doc. Marek Dulinicz) - "teoria kalisko-gnieźnieńska", w środowisku poznańskim (prof. Zofia Kurnatowska) - "teoria giecko-poznańska".

Panuje zgodność co do tego, że ważna rolę pełniły w Wielkopolsce cztery grody:

  • PoznaÅ„ - najpotężniejszy z grodów, prawdopodobnie centrum administracyjne
  • Gniezno - być może centrum kultu (odkrycia archeologiczne sugerujÄ… obecność pogaÅ„skiej Å›wiÄ…tyni, znaleziono tu bowiem niezwykÅ‚ych rozmiarów kopiec usypany z kamieni, interpretowany jako miejsce kultu pogaÅ„skiego)
  • Giecz - zdaniem prof. Zofii Kurnatowskiej gród, z którego rozpoczęła siÄ™ ekspansja Piastów, utraciÅ‚ on jednak znaczenie, o czym Å›wiadczÄ… niedokoÅ„czone budowle z czasów pierwszych Piastów
  • Ostrów Lednicki - ufortyfikowany oÅ›rodek na wyspie z koÅ›cioÅ‚em i palatium książęcym, być może siedziba Mieszka I i miejsce jego chrztu (znajdujÄ… siÄ™ tam zagÅ‚Ä™bienia w podÅ‚odze koÅ›cioÅ‚a, interpretowane jako baseny chrzcielne. Misa z zaprawy wapiennej znajduje siÄ™ również w podziemiach katedry poznaÅ„skiej) i byÅ‚a niegdyÅ› interpretowana również jako pozostaÅ‚ość baptysterium. Już jednak w latach 60. XX w. prof. Andrzej Tomaszewski udowodniÅ‚ na podstawie analizy ikonografii zachodnioeuropejskiej, że tego rodzaju zagÅ‚Ä™bienia sÅ‚użyÅ‚y jako miejsca mieszania zaprawy przy wznoszeniu koÅ›ciołów. Ostatnio potwierdziÅ‚ tÄ™ diagnozÄ™ także prof. PrzemysÅ‚aw UrbaÅ„czyk.

Rozstrzygnięcie, który z tych ośrodków mógł być stolicą pierwszego państwa Polan jest niemożliwe. Wszystkie one, jak również i inne (np. Płock), stanowiły tzw. "sedes regni principales", czyli ośrodki książęcej władzy, w których znajdowały się palatia. Książę sprawował władzę objeżdżając kolejno te ośrodki. Podobnie sprawowana była władza w państwie Karolingów czy we wczesnym Cesarstwie Rzymskim Narodu Niemieckiego.

Po opanowaniu Wielkopolski, Piastowie rozpoczynają szeroko zakrojoną akcję budowy nowych grodów obronnych i rozpoczynają dalszą ekspansję terytorialną. Polanie opanowują:

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Bibliografia

  • A. Buko, Archeologia Polski wczesnoÅ›redniowiecznej, Warszawa 2005.
  • Jerzy Nalepa, Prapolski bastion toponimiczny w Bramie Przemyskiej i LÄ™dzanie, Onomastica, R. 36: 1991, s. 5–45.(Streszczenie pracy)

Przypisy

  1. ↑ . Słowo Polanie, według jednej z teorii, wywodzi się od słowa plemię – współplemiennik, człowiek związany więzami krwi, mający te same wierzenia. Niektórzy lingwiści twierdzą, że być może jest to związane z pierwotną formą organizacji plemiennej – opola, będącego pewną odmianą ludowładztwa z obieralnym władcą, wspólną własnością ziemi i rodem jako podstawą społeczną. Plemię o identycznej nazwie (Polanie wschodni) znane jest z Powieści minionych lat jako zamieszkujące rejon Kijowa po obu stronach Dniepru, ale Polanie wielkopolscy nie mają z nimi nic wspólnego, choć w przeszłości istniały teorie łączące te dwa plemiona
  2. ↑ http://giecz.pl/index.php?go=muzeum_grod
  3. ↑ http://www.forumakad.pl/archiwum/2003/07-08/artykuly/25-bn-swiatlo_sredniowiecza.htm

Pienińscy flisacy rozpoczęli nowy sezon
Pienińscy flisacy oficjalnie rozpoczęli nowy 74 sezon flisacki. Choć pierwsze łodzie wypłynęły już 1 kwietnia, to jednak uroczysta inauguracja odbyła sie 10 maja w Sromowcach Niżnych.
Strzelił policjantowi z główki
W izbie zatrzymań trzeźwieje 25-latek, który wczoraj wieczorem uderzył interweniującego policjanta. Funkcjonariusz po wizycie w szpitalu został zwolniony ze służby.
Dużo wrzawy z Einsteinem za 50 zł w tle
Hucznie otwarto nową placówkę banku. Niektórym sklepikarzom nie podobały się hałasy, jakie wywoływała akcja promocyjna Kredyt Deutsche Bank.
Szczypińska: Jadę na misję do Afryki
Posłanka PiS Jolanta Szczypińska teraz wie już na pewno: nie będzie ślubu z Jarosławem Kaczyńskim. Dlatego, zawiedziona porażką miłosną zdradza "Super Expressowi", że po zakończeniu tej kadencji Sejmu planuje wyjechać na misję... I to do odległej Afryki!
Bezwzględni krwiopijcy atakują!
Wiosna już w pełni, lato już blisko. Wielu poznaniaków wyruszyło na podbój terenów zielonych. Spacerują, jeżdżą rowerami, na rolkach, grillują, piknikują...
Linki: Strona g³ówna
Lek na potencje Viagra skuteczny! Strona główna serwisu, Odzyskwiawanie danycj Odzyskiwanie danych, projekty domów Projekty domów projekty domów Wizytówki, Przeprowadzki 4ps4m Windykacja bielizna, Najlepsze przeprowadzki Przeprowadzki Katowice, i wózki widłowe wózki widłowe
Szybkie Czytanie stancja warszawa chicago limousine wynajem warszawa horoskop listopad