Z Wikipedii

Pałuki – kraina historyczna położona w północno-wschodniej części Wielkopolski (ziemi, nie dzielnicy ani prowincji) o miano stolicy konkurują Kcynia, Szubin i Żnin.

PAŁUKI

Stolica	Kcynia, Szubin lub Żnin
Dzielnica	Wielkopolska
Dorzecze	Wełny i Noteci
Ludność	154 000 osób
Powierzchnia	2156 km²
Gęstość zaludnienia	ponad 70 osób/km²
Miasta (największe)	9 (Wągrowiec)
Wsie	około 300

Spis treści 1 Nazwa 2 Terytorium 3 Historia 4 Osadnictwo 5 Religia 6 Geografia fizyczna 7 Turystyka 8 Linki zewnętrzne

[edytuj] Nazwa

Termin Pałuki wywodzi się prawdopodobnie od wyrazu łuk, łęk, łęg, oznaczającego trawiastą nizinę pomiędzy gruntami ornymi lub od łukowatego kształtu niewielkich, ale wszechobecnych w tym rejonie wzniesień. Pojawiła się ona po raz pierwszy w źródłach w XIV – u Janka z Czarnkowa, a niedługo później i u Jana Długosza jako terra Palucacensis.

Od nazwy ziemi pochodzi również nazwa rodu szlacheckiego Pałuków.

[edytuj] Terytorium

Pałuki utożsamia się z przedrozbiorowym powiatem kcyńskim (częścią województwa kaliskiego, a od 1768 r. gnieźnieńskiego).

• na północy Pałuki odgranicza od Krajny rzeka Noteć
• na wschodzie Pałuki odgranicza od Kujaw również Noteć
• na południu Pałuki oddziela od reszty ziemi kaliskiej rzeka Jezioro Chomiąskie, Jezioro Gąsawskie oraz rzeka Wełna począwszy od Jeziora Rogowskiego
• na zachodzie Pałuki oddzielają od ziemi poznańskiej (w przybliżeniu) rzeki: Rudka, Tyśmienica (Dymnica) oraz Margoninka

Tak wyznaczony obszar liczy 2 156 km².

[edytuj] Historia

Pod koniec I tysiąclecia Pałuki miało zamieszkiwać plemię Pałuczan, które podporządkowało się Polanom. W tym też czasie przewodnią rolę od Biskupina przejęło zapewne Łekno, które było stolicą kasztelanii (jak podaje Bulla gnieźnieńska z 1136). W 1227 w Gąsawie miał miejsce słynny zjazd książąt polskich, na którym zamordowano ostatniego seniora, Leszka Białego. W tym też czasie lokowano Kcynię oraz Żnin, które stały się kasztelaniami. W 1314 Pałuki znalazły się w granicach Polski odrodzonej po rozbiciu dzielnicowym. Za Kazimierza Wielkiego rozwijały się prężnie i zyskiwały mieszkańców – prawa miejskie uzyskały wtedy Gołańcz, Szubin i Wenecja.

Pałuki przez dobre cztery wieki znajdowały się w granicach województwa kaliskiego. Wychowali się na nich w tym czasie m.in. utalentowany poeta, Klemens Janicki oraz tłumacz Biblii – Jakub Wujek. Podczas potopu szwedzkiego bardzo dotkliwie ucierpiały. W 1768 trafiły do nowo powstałego woj. gnieźnieńskiego, lecz już po 4 latach zostały podzielone między Rzeczpospolitą a Prusy. W 1793 znalazły się już w całości pod zaborem pruskim. W 1794 zagościły na nich wojska Jana Henryka Dąbrowskiego podczas powstania kościuszkowskiego.

W 1807 Pałuki znalazły się w Księstwie Warszawskim, a w 1815 w Wielkim Księstwie Poznańskim (zwanym od 1848 Prowincja Poznańska). Pochodzili stąd m.in. naukowcy bracia Śniadeccy. Objęła je Wiosna Ludów, kolonizacja niemiecka, strajki szkolne 1905-1906 oraz powstanie wielkopolskie, które szczególnie dało się we znaki Pałuczanom, lecz jednocześnie dzięki któremu powrócili na łono ojczyzny. W latach międzywojennych należały do województwa poznańskiego, a dzieliły się na powiaty: szubiński, wągrowiecki i żniński. Od 1939 do 1945 pozostawały pod okupacją niemiecką, a później znów w granicach Polski, podzielone między różne województwa. Na największe ośrodki miejskie wyrosły w XX w. Wągrowiec na zachodzie oraz Żnin na wschodzie.

[edytuj] Osadnictwo

Na terenie Pałuk znajduje się dziesięć miast: Kcynia , Żnin, Wągrowiec, Janowiec Wielkopolski oraz Gołańcz, Szubin, Barcin, Łabiszyn, Margonin i Szamocin, a także dwie wsie gminne: Wapno i Damasławek i ok. 300 sołeckich. Największym miastem regionu jest Wągrowiec z liczbą ludności 24.529, drugi pod względem jest Żnin (14.121 mieszk.), a trzeci Szubin (9.328 mieszk.). Mieszka tu 154 000 osób, co daje zagęszczenie ludności powyżej 70 osób na km².

[edytuj] Religia

Pałuki, będące początkowo pogańskie, zmieniły w średniowieczu swe oblicze na katolickie. Zasadniczo przez całe ostatnie tysiąclecie należały do archidiecezji gnieźnieńskiej. W XII w. (dokładna data sporna) założono w Łeknie jedno z pierwszych w Polsce opactw cysterskich. W tym też okresie kasztelania żnińska była własnością arcybiskupa. W następnych wiekach sprowadzono m.in. relikwie Krzyża Św. do kcyńskiej fary, a Bernardynów do Wągrowca. Reformacja nie zaznaczyła się na nich wyraźnie. Obecnie zdecydowana większość Pałuczan to katolicy, choć nie wyróżniają się jako całość szczególną wiarą. Na owym terenie znajdują się dekanaty: chodzieski (mniejszość), damasławski, kcyński, szubiński (większość), wągrowiecki i żniński. Od 2004 północne parafie należą do nowej diecezji bydgoskiej.

[edytuj] Geografia fizyczna

Pałuki, położone na Wysoczyźnie Gnieźnieńskiej i częściowo w Pradolinie Toruńsko-Eberswaldzkiej. Szczycą się ponad setką bogatych w ryby jezior. Temperatury roczne nie przekraczają 8 stopni Celsjusza, a opady należą do najniższych w Polsce, oscylując wokół 500 mm. Poza granicznymi nie ma większych rzek – co najwyżej Gąsawka i Nielba. Około połowa regionu znajduje się w dorzeczu Noteci, a reszta – Wełny (prawych dopływów Warty). Często przytaczanym lecz błędnym przykładem jest skrzyżowanie Nielby i Wełny w Wągrowcu - nie jest to jednak naturalna bifurkacja, lecz skrzyżowanie rzek powstałe w wyniku prac melioracyjnych prowadzonych przez cystersów w dolinie Wełny (XV-XVI w.). Najniżej położonym miejscem jest ujście Margoninki do Noteci (48 m n.p.m.), a najwyższym wzniesieniem szczyt Chełminki na północ od Kcyni (161 m n.p.m.). Przeciętna wysokość wynosi ok. 100 m n.p.m. Gleby wykazują się najczęściej dobrą przydatnością rolniczą, wobec czego przeważają na nich grunty orne – zdecydowanie najsilniej zalesione są rubieże tej krainy.

[edytuj] Turystyka

Najciekawszymi miejscowościami na Pałukach są:

• Gołańcz –gotycko-renesansowym zamek w ruinie, dwa kościoły: gotycki i renesansowy, średniowieczne mury, barokowe kamienice
• Kcynia – barokowy kompleks pokarmelicki, renesansowy kościół, ośrodek folkloru
• Żnin – muzeum w gotyckiej wieży, gotycki kościół św. Floriana, muzeum w barokowej sufraganii
• Rogowo – Park Dinozaurów - Zaurolandia
• Wenecja – Muzeum Kolei Wąskotorowej, ruiny gotyckiego zamku, neogotycki kościół
• Biskupin – rekonstrukcja starożytnego grodu, doroczny festyn archeologiczny, skansen ludowy, muzeum prahistorii

A oto inne miejsca godne zwiedzenia:

• Wągrowiec – barokowy zespół pocysterski, gotycka fara
• Łekno – gotycki kościół, grodzisko z ekspozycją wykopalisk
• Sobiejuchy – neoklasycystyczny pałac z parkiem
• Tarnowo Pałuckie – kościół drewniany z polichromią
• Kołybki – francuski dwór z parkiem
• Grocholin – renesansowy dwór obronny, klasycystyczny pałac
• Słupy – klasycystyczny pałacyk
• Jaktorowo – drewniany kościółek
• Chwaliszewo – neoklasycystyczny dwór
• Margonin – barokowy kościół, letnisko
• Margonińska Wieś – neogotycki pałac z muzeum Wybickiego i parkiem
• Srebrnogóra, sive Srebrna Góra – klasycystyczny dwór
• Żoń – drewniana świątynia
• Smuszewo – eklektyczny pałac
• Zalesie Pałuckie – dwór
• Szubin – ruiny gotyckiego zamku, kościół Św. Marcina (gotyk nadwiślański)
• Grochowiska Szlacheckie – klasycystyczny pałac
• Marcinkowo Górne – pomnik Leszka Białego, pierwotnie barokowy dwór
• Marcinkowo Dolne – eklektyczny dwór
• Piechcin - dwór
• Stępuchowo – neorenesansowy dwór
• Chojna Pałucka – drewniany kościółek
• Redgoszcz – pałac w stylu francuskim
• Miastowice - klasycystyczny pałac

[edytuj] Linki zewnętrzne

• gwara pałucka
• kulinaria pałuckie
• Pałuki w Toruńskim Serwisie Turystycznym

Zabawy z bronią na gdyńskim cmentarzu

Policjanci wezwani do mężczyzny przechadzającego się z wiatrówka po cmentarzu więcej uwagi poświęcili osobie, która ich o tym zawiadomiła.

Sprawcy napadu na taksówkarza zatrzymani

Dwóch mężczyzn, którzy w poniedziałek wieczorem napadli na taksówkarza w Mławie i ukradli mu samochód, zatrzymali w nocy policjanci - poinformował we wtorek rano rzecznik mazowieckiej policji Tadeusz Kaczmarek.

Gorbaczow: Nie kazaliśmy strzelać do papieża

Władze ZSRR nie kazały strzelać do Jana Pawła II - tak dziennik "La Repubblica" interpretuje treść listu napisanego przed dwoma laty przez byłego radzieckiego prezydenta Michaiła Gorbaczowa.

Zabita Ania bez pogrzebu

Ciało Ani Stanosz już dawno temu powinno zostać pochowane w ojczyźnie. Tymczasem nadal jest przetrzymywane przez włoskie organa ścigania. Rodzina, która już prawie od roku bezskutecznie walczy o sprowadzenie zwłok dziewczyny do Polski, przeżywa prawdziwą gehennę. A końca sprawy, za którą może stać mafia, nie widać.

Szaleńcy na jednośladzie

Mamy kolejne dwie ofiary szalonej jazdy na motocyklach w Legnicy. Tym razem motocyklista i jego pasażer zafundowali sobie jazdę na podwójnym gazie i bez kasków.

Linki: Strona g��wna
Lek na potencje Viagra skuteczny! Strona główna serwisu, Odzyskwiawanie danycj Odzyskiwanie danych, projekty domów Projekty domów projekty domów Wizytówki, Przeprowadzki 4ps4m Windykacja bielizna, Najlepsze przeprowadzki Przeprowadzki Katowice, i wózki widłowe wózki widłowe
Teksty piosenek odżywki Hotel Bologna Domy Warszawa Kursy komputerowe