Historia Poznania 1253-1320
Z Wikipedii
W roku 1253 książę Przemysł I lokował na prawie magdeburskim, w pobliżu osady przy kościele św. Gotarda, nowe miasto. Osadę tę uzyskał książę w 1244 od biskupa poznańskiego w zamian za osadę przy kościele św. Wojciecha. Na dokumencie (znanym tylko z odpisów) za nadawców prawa podaje się zarówno księcia Przemysła I i jego brata Bolesława Pobożnego.
Tekst Przywileju lokacyjnego Poznania z odpisu z 1877 opartego na transumpcie z 1298 roku
-
- W imię Pańskie. Amen. Ponieważ Bóstwo tylko żadnych braków nie posiada i o wszystkim pamięta, dlatego kruchość ludzkiej natury szukała w sztuce lekarstwa na to, co z woli Twórcy zabrakło tężyźnie naturalnej budowy. Aby więc to, co w czasie się dzieje nie zanikło w pamięci z biegiem czasu, jest zwyczaj uwieczniać to znakami pisma; w tym celu wiadomym niech będzie obecnym i przyszłym, patrzącym na tę kartę: że my: Przemysł i Bolesław, bracia rodzeni, z łaski Bożej książęta Polski, własnej woli postanowieniem, a także używszy rady naszych baronów, a za zgodą czcigodnego w Chrystusie ojca księdza Bogufała biskupa i całej kapituły poznańskiego kościoła uczciwemu mężowi Tomaszowi i jego potomstwu dajemy dla lokowania na prawie niemieckim miasto, które powszechnie zwane jest Poznań, potwierdzając w nim ośmioletnią wolność.
- A mieszczan tego miasta ogłaszamy w czasie wolności za wolnych od cła i powinności menniczych i wszelkich innych świadczeń do których mogliby być pociągnięci a to przy wejściu i wyjściu z ziemi naszej z towarami i innymi pożytkami, podobnie przy przejściu przez rzekę, która zwie się Warta, pod warunkiem takim, iż po upływie wolności będą płacili połowę cła.
- Rzekę zwaną Wartą, która płynie obok pomienionego miasta, dajemy mieszczanom wspominianego miasta w wieczyste posiadanie na przestrzeni mili w jedną i drugą stronę ze wszystkimi pożytkami, mianowicie łowieniem ryb i budowaniem młynów, z tym wyjątkiem, iż w tym okręgu dziedzicznie posiadać będziemy jeden młyn zbudowany przez nas wedle upodobania naszego. Wsie zaś poniższe darujemy wspomnianemu miastu, mianowicie Pole Ratajskie, Petrowo, Zegrow, Staralanka, Nyenchów, Spithcow, obie wsie zwane Vyrbyce, Yssycz, Panczlaw, Nyestathow, Panthcow, Schidlow, obie wsie Winiarów za wyjątkiem winnic, wieś Boguty i wieś Unolfa, w których daliśmy w wieczyste posiadanie wymienionemu wójtowi i jego potomstwu 30 łanów na pola uprawne, a wymienionym mieszczanom 20 łanów na pastwiska dla bydła. Ponieważ zaś wójt do wymienionego miasta i wsi powyższych przywoła Niemców i osadzi ich, po upływie wolności zatrzyma w tych wsiach co piąty łan wolny wieczyście pod tym warunkiem, aby z każdego łanu pół grzywny srebra płacił w oznaczonym czasie zamiast dziesięciny. Chcemy także, aby mieszczanie owego miasta zawsze wolno utrzymywali we wsiach powyższych wszystkie pożytki, które teraz są i na przyszłość mogą przybyć, a więc przy budowie młynów i polowanie, wyłączając młyn braci Zakonu Kaznodziejskiego. Pozwoliliśmy także, aby młyn, który posiada z naszego nadania Henryk, dawny sołtys, był w posiadaniu dziedzicznym wymienionego wójta i jego potomstwa. A mieszczanie wspomnianego miasta z naszego wieczystego nadania mają się cieszyć prawem według formy miasta Magdeburga nienaruszonym i niezmienionym, płacąc nam połowę opłat sądowych z apelacji płynących, w ten sposób, aby żaden Niemiec znajdujący się na obszarze naszego panowania nie śmiał gdzie indziej poszukiwać poza owym miastem prawa w razie nagany. Również pozwoliliśmy, aby nikt imieniem naszym lub imieniem kasztelana naszego albo imieniem jakiejkolwiek innej władzy nie śmiał być podczas sądu, w którym zasiądą wspomniany wójt wraz ze swymi mieszczanami w trzech terminach w ciągu roku jako trybunał rozstrzygający wszelkie sprawy, lecz miasto owe ma cieszyć się pełnym posiadaniem wolności w używaniu tych i innych praw. W powyższych terminach wymieniony wójt będzie otrzymywał od każdego wyroku skazującego 8 solidów w monecie, bitej przez miasto, a w ciągu 14 dni skazany płaci 4 solidy; jeżeliby powstała sprawa większa, skazany płaci 30 solidów, a co dzień płaci l solid, za przysięgę zaś 6 solidów. Z każdego zaś dworu, zbudowanego w owym mieście i z każdego ogrodu i ze wszystkich aptek, które w nim mogą być zbudowane, po ukończeniu wolności płacić będą mieszczanie wspomnianego miasta pół skojca srebra. Ze sądów zaś wspomnianych wójt zarówno w czasie wolności, jak i po jej ukończeniu, zawsze otrzymywać będzie trzeci denar. A wszystkie pożytki ze wspomnianych domów i aptek w owym mieście i w ogrodach poza nim założonych, które do nas należą, dajemy pomienionemu miastu jako pomoc w wolne posiadanie, a gości dążących doń z towarami czynimy wolnych od cła i świadczeń menniczych oraz immunizowanych. Pozwoliliśmy również za zezwoleniem księdza Bogufała biskupa poznańskiego mieszczanom w tymże mieście zbudować kościół, w którym służba Boża ma panować, a który w należne dni ma być z krzyżem obchodzony. W mieście tym ustanawiamy doroczny jarmark w okresie wolności, tak aby nikt nie był niepokojony w obrębie owego jarmarku przez nas i naszych urzędników w państwie ustanowionych. Również daliśmy wspomnianemu wójtowi i jego dziedzicom w wolne posiadanie dwie komory w domu, który wystawiliśmy w owym mieście dla kupców, a z którego prawa i pożytki, z wyjątkiem wspomnianych komór, mają z woli naszej przypadać nam i naszym następcom. W wyprawie poza granice państwa mieszczanie owego miasta nie są obowiązani brać udziału, do obrony zaś kraju są obowiązani, aby tym dzielniej odparty został najazd wroga. Również, aby wspomniane miasto było zupełnie zabezpieczone, obiecaliśmy również mieszczanom jego wystawić dla pilnowania miasta 4 stróżów i 2 strzelców z kuszami, zaopatrując ich naszym kosztem. Zezwoliliśmy także na rąbanie lasów zarówno w obrębie okręgu miejskiego, jak i poza nim, dla budowy domów i innych potrzeb, a to bez żadnej obawy. Ponadto czynimy im ulgę i zakazujemy, aby żaden z naszych poddanych mieszczan tych nie zmuszał za jakikolwiek dług lub w jakiejkolwiek sprawie odpowiadać poza terytorium wspomnianego miasta, to jest w innym sądzie; jeżeli kto obcy ośmieliłby się ich sądzić, ogłaszamy sąd jego za nieważny. I zezwalamy ludziom, mieszkającym w ziemi naszej, dążącym do wspomnianego miasta dla wszelkiej sprzedaży na targu lub do odwożenia nabytych przedmiotów, aby nie płacili ani cła, ani świadczeń menniczych; goście zaś mają płacić poza granicami ziemi naszej. Ponadto zezwalamy, aby wójt z mieszczanami swoimi zarówno dla napojów, jak dla chleba i wszystkiego innego, co służy do użytku, ustanowili miarę według biegu czasu pilnie rozważywszy; i chcemy, aby miasto otrzymywało połowę z pożytków tych, które wypłynąć mogą z sądów w sprawach o fałszywe miary. Oddajemy niemniej wspomnianemu wójtowi i jego potomstwu władzę rozstrzygania i orzekania we wszelkich sprawach sądowych, to jest w pojedynkach sądowych, w sprawach o pobicie, powieszenie i we wszelkich sprawach, które by powstały między Polakami i Niemcami w samym mieście i poza nim, tak daleko, jak sięga terytorium jego. Aby zaś moc nadania i potwierdzenia naszego znana była zarówno współczesnym jak i potomnym, kartę niniejszą kazaliśmy umocnić przywieszeniem pieczęci naszych. Działo się to w Poznaniu roku od Wcielenia Pańskiego 1253 w obecności tych świadków: Przedpełka wojewody poznańskiego, Dzierżykraja wojewody gnieźnieńskiego, Domarata sędziego nadwornego, Boguchwała kasztelana poznańskiego, Eustachego syna Jana, Pakosława syna Cedryka i wielu innych.
Pierwsze fortyfikacje powstały już w 1253, a w 1300 roku miasto w pełni było otoczone murem obronnym. Obszar wewnątrz fortyfikacji miał długość nieco ponad 530 m, a szerokość nieco ponad 350 m i zorientowany był wzdłuż osi NE-SW. Do miasta wiodły cztery niesymetrycznie położone bramy: Wrocławska, Wodna, Wielka i Wroniecka, oraz kilka furt, z których najsławniejsze były Ciemna Bramka, Furta Zamkowa i Furta Dominikańska. Wraz z miastem i fortyfikacjami powstał na południowo-zachodnim skraju miasta, na górze nazywanej dziś górą Przemysła, poznański zamek – nowa siedziba władców Wielkopolski, którzy przenieśli się tu z Ostrowa Tumskiego, a od 1295 również siedziba króla Polski. Osie symetrii przecinały się w miejscu, gdzie stanął pręgierz (nazywany niekiedy mediastinus). Prawdopodobnie stanął on w miejscu znaku mierniczego, względem którego wytyczono ulice i parcele. Najważniejszym obszarem nowo wytyczonego miasta był, kwadratowy rynek o powierzchni 2 ha, co stanowiło około 10% powierzchni Poznania. Na tym placu powstały instytucje kluczowe dla mieszkańców: ratusz i waga, a także pełnił on funkcję placu targowego.
Regularny układ uliczek załamywał się nieco w północno-wschodniej części miasta, gdzie istniały zabudowania przedlokacyjnej osady wokół kościoła św. Gotarda (na zachodzie której ukształtowała się miejska gmina żydowska) oraz na południu, gdzie powstał kolejny symbol miejskiej niezależności – kościół farny. Przy kościele została erygowana pierwsza szkoła (poza katedralną), a także powstał najstarszy cmentarz miejski.
Z treści dokumentu wnioskuje się, że akt lokacyjny był jedynie dopełnieniem całego, starannie zaplanowanego procesu (jest prawdopodobne, że szczegółowe plany powstały już w 1252). Dał on nową jakość miastu, nadając mu samorząd i autonomię sądowniczą (szerszą niż później otrzymały niektóre inne miasta, np. Kraków). Był to początek integracji średniowiecznej konurbacji w jeden organizm miejski.
Zawarte w akcie lokacyjnym przywileje były w krótkim czasie jeszcze poszerzone. Już w 1253 Przemysł I nadał stałą wolność od opłat i ceł w oktawie św. Dominika, a jego syn, Przemysł II w 1280 zrzekł się wszelkich praw do opłat z kramów i jatek, a w 1283 nadał miastu pełną wolność celną w całym państwie Przemysła.
Po królobójstwie w Rogoźnie w 1296 Poznań znalazł się pod panowaniem Władysława Łokietka, który w tym okresie potwierdził przywilej lokacyjny, rozszerzając go o nowe przywileje oraz nadania ziemskie dla miasta, w tym część Górczyna (mimo to mieszczanie poparli ostatecznie kandydaturę Wacława II). Przyczyną takiego posunięcia były prawdopodobnie bardzo silne więzy ekonomiczne z proczeskim Śląskiem. Po wymarciu Przemyślidów z tego samego powodu poparcie uzyskał Henryk III Głogowczyk. Śląski Piast sprawował rządy silnej ręki, co szybko zraziło do niego rycerstwo Wielkopolski, jednak do powstania przeciw niemu nie przystąpiła większość miast, w tym Poznań. Opór przeciw Łokietkowi zorganizował wójt poznański Przemko, jednak przed 1314 Poznań został zdobyty i wszedł w skład państwa Łokietka, którego koronacja w 1320 zakończyła rozbicie dzielnicowe.
| Powstaje polsko-niemiecki podręcznik do historii |
|
Polska i Niemcy opracują wspólny podręcznik do historii. W Centrum Historycznym PAN w Berlinie oficjalnie zainaugurowano prace nad podręcznikiem.
|
| Pozdrowienia Chaveza dla Juana Carlosa |
|
Prezydent Wenezueli Hugo Chavez po "bardzo konstruktywnym", jak je określił, piątkowym spotkaniu w Limie z Jose Luisem Zapatero, poprosił hiszpańskiego premiera o przekazanie pozdrowień królowi Juanowi Carlosowi.
|
| Papież z wizytą w Ligurii |
|
Benedykt XVI rozpoczął w sobotę po południu dwudniową wizytę w regionie Liguria na północnym zachodzie Włoch, gdzie odwiedzi Savonę i Genuę.
|
| Blacha spadła z ciężarówki i zabiła kobietę |
|
Jedna osoba zginęła, a druga została ranna w wypadku, do którego doszło w Goczałkowicach- Zdroju (Śląskie).
|
| Blacha spadła z ciężarówki i zabiła kobietę |
|
Jedna osoba zginęła, a druga została ranna w wypadku, do którego doszło w Goczałkowicach- Zdroju (Śląskie).
|
Lek na potencje Viagra skuteczny! Strona główna serwisu, Odzyskwiawanie danycj Odzyskiwanie danych, projekty domów Projekty domów projekty domów Wizytówki, Przeprowadzki 4ps4m Windykacja bielizna, Najlepsze przeprowadzki Przeprowadzki Katowice, i wózki widłowe wózki widłowe
nowości filmowe pierwsza komunia Nieruchomości Warszawa strony internetowe Opisy o świstaku